Amsterdam is toe aan een Technasium

dinsdag 1 april 2008

De vijf Amsterdamse gymnasia kampen sinds jaar en dag met overaanmeldingen. Elk jaar weer zijn er teveel slimme Amsterdamse kinderen. Dit jaar is geen uitzondering, en dus er moet weer geloot worden. Ook de gymnasiumafdelingen van scholengemeenschappen hebben dat probleem. Het Amsterdams Lyceum heeft dit jaar bijvoorbeeld 37 overaanmeldingen te verwerken. Amsterdam kan zijn bollebozen simpelweg niet bergen, lijkt het wel. Daar komt bij dat de scholen dit jaar hebben besloten de overaanmeldingen niet meer onderling te verdelen. Het Barlaeus weigert desondanks haar 24 extra leerlingen op te nemen waardoor het gevaar dreigt dat deze Amsterdamse basisschoolverlaters de stad uit moeten of het een niveautje lager mogen proberen. Fietsen naar Haarlem dus, als je echt graag een Gymleerling wilt zijn?

Dat is nou erg jammer. Zeker omdat Amsterdam de ambitie heeft een ‘Topstad’ te zijn, waar kennis en talent optimaal tot zijn recht komt. Daarvoor doen de gemeente en haar projectbureau ‘Topstad’ veel: met gemeentelijke miljoenen wordt gewerkt aan talentenfabrieken, aan een Life Sciences Centrum, aan een University College en een ‘Duisenberg School of Finance’. Daarnaast hebben UvA en VU vorig jaar in een samenwerkingsverband besloten een Exacte Universiteit te gaan starten. Allemaal uitstekende initiatieven, allemaal gericht op toptalenten. Echter, als de stad het ondertussen te elitair vindt om zich in te zetten voor een gymnasium voor iedereen, waar ieder kind dat slim genoeg is opgeleid kan worden, dan blijven al die initiatieven het uiteinde van een te dunne flessenhals.

De Topstad Amsterdam moet elk talent de opleiding van zijn of haar niveau kunnen bieden, en bij voorkeur niet in klassen die veel groter zijn dan de gemiddelde VMBO-klas. Niet omdat, zoals veel sceptici zeggen, zo’n gymnasium kinderen opleidt in een ‘beschermde omgeving’, maar juist omdat de school kinderen meer uitdaagt. Je hebt een hogere Cito-score nodig, je moet meer je best doen, je wordt opgeleid tot een kritische denker.

Kinderen worden slimmer en slimmer, en die willen naar het Gymnasium – ook al moet je daarvoor vanuit Abcoude, Ouderkerk of Slotervaart een eindje reizen. De grootste toename aan aanmeldingen komt uit allochtone hoek. Dat soort jongeren krijgen met een gymnasiumopleiding een vliegende start, en hebben goede kans een voortrekkersrol voor hun omgeving te gaan vervullen. Die ontwikkeling maakt het feit dat er kinderen uitgeloot gaan worden extra ongewenst. Nu al barst de discussie weer los over de vraag of Amsterdam aan een zesde Gymnasium toe is. Maar eigenlijk is het vreemd dat voor slimme kinderen het Gymnasium de enige optie is.

Met haar klassieke talen vormt het Gymnasium natuurlijk een mooie toevoeging aan het vakkenpakket van het Atheneum. Je kunt je echter afvragen of Latijn en Grieks nou de enige extra faciliteiten voor die jonge talenten zouden moeten zijn. Los van het economische nut zijn er talloze jonge kinderen die helemaal niet zo goed in talen zijn, maar wel uitblinken in exacte vakken als wiskunde en biologie. In Groningen bestaan voor deze kinderen al meerdere ‘Technasia’, de exacte tegenhanger van het Gymnasium. Op zo’n school wordt veel gedaan met natuur & techniek, en in plaats van Latijn heet het verdiepingsvak ‘Onderzoek en Ontwerpen’. In Amsterdam heeft de gemeente al gezegd een Atheneum te willen gaan ondersteunen dat zo’n afdeling wil inrichten.

Waarom echter niet dat geld steken in de oprichting van een eigen categoraal Amsterdams Technasium, het ‘Jacob van Campen Technasium’? Met zo’n variant op de klassieke topschool kunnen de bètatalenten verleid worden om niet voor het Gymnasium, maar een veel interessantere topopleiding te kiezen. Tot nu toe moeten ze drie jaar door alle talen heen bijten voordat ze in klas 4 kunnen kiezen voor het profiel ‘Natuur & Techniek’. Op het Technasium kan het enthousiasme voor exacte vakken meteen worden omgezet in nieuwe kennis en vaardigheden. Het zal verlichting brengen op die overvolle gymnasia. En belangrijker: alle Topstadambities die zoveel exact talent vergen krijgt eindelijk ook een invulling op het middelbaar onderwijs. Was ‘kinderen eerst’ niet al het motto van het zittende College?

Jan Paternotte en Ivar Manuel zijn duoraadslid en fractievoorzitter van D66 Amsterdam `

Dit artikel verscheen op 29 maart in Het Parool