Het Parool: Blijf met je rotpoten van onze rotrekenkamer af!

dinsdag 7 oktober 2008

'Een gezonde lokale democratie heeft geen moeite met een instituut dat onafhankelijk nagaat of beloften gestand worden gedaan en doelen haalbaar zijn. Doe je voordeel met de aanbevelingen om zaken bij te sturen en schreeuw niet moord en brand als een deel daarvan al geregeld is', aldus Bas Soetenhorst van Het Parool. Soetenhorst maakt zich zorgen over de positie van de Rekenkamer Amsterdam, het onafhankelijk onderzoeksbureau dat controleert of het gemeentebestuur haar doelen bereikt en onderzoekt of Amsterdam het geld dat ze ontvangt goed besteedt. Zolang de 'regente reflexen' van het College en partijen als GroenLinks, PvdA en de VVD de boventoon voeren houdt de rekenkamer volgens Soetenhorst een moeizame positie. Lees hier de column van Bas Soetenhorst.

Blijf me je rotpoten van onze rotrekenkamer af!

Een rapport van de Algemene Rekenkamer leidt in politiek Den Haag doorgaans tot weinig ophef. De regering onderschrijft de conclusies dat de beoogde doelstellingen diffuus of onbereikbaar zijn en dat de beleidsindicatoren tekortschieten, neemt de aanbevelingen over en belooft beterschap.

Zo niet in Amsterdam. De geschiedenis van de Rekenkamer Amsterdam is nog maar een korte. Pas in 2004 ging het onderzoeksbureau onder leiding van directeur Victor Eiff van start. Vier jaar later blijft het wennen voor de politiek en het bestuur, zo'n instantie die niets wil weten van plooien, schikken en polderen. Eiff moet zijn positie nog altijd bevechten.

De toon werd gezet door Job Cohen. Toen het allereerste rapport van de rekenkamer de burgemeester niet aanstond, trok een hoogleraar op zijn verzoek in een ander rapport de onderzoekssytematiek van Eiff in twijfel. De PvdA in Zuidoost hoefde vorig jaar dan ook niet lang na te denken over de vraag hoe zij moest reageren op een rekenkamerrapport over belangenverstrengeling van deelraadsleden. Een ander onderzoeksbureau maakte desgevraagd een nadere rapportage, die veel milder uitpakte. Toen dat niet genoeg was om drie PvdA'ers in genade aan te nemen, deed oud-Kamervoorzitter Dick Dolman het dunnetjes over in weer een ander rapport. Eiff kon dat moeilijk op zich laten zitten, wat deze week uitmondde in zijn definitieve weigering nog langer voor het stadsdeel te werken.

Carolien Gehrels zette de lijn vorige maand voort. Gelijktijdig met het verschijnen van een rapport van Eiff over gebrekkig toezicht op 76 miljoen euro kunstsubsidies, trok de wethouder van Cultuur van leer. De rekenkamer moet 'eens leren accepteren dat niet alles in het leven tot drie cijfers achter de komma is uit te rekenen'. "Als overheid zeg je niet: doet u mij maar een toneelstuk, laat staan dat je zegt waarover dat moet gaan."

Dat beweerde Eiff ook niet. Hij stelde wel dat van de 25 doelstellingen rond subsidieverstrekking er welgeteld één meetbaar is, dat gemeentelijke subsidieregels tegenstrijdig zijn en dat sancties uitblijven als instellingen beloften niet nakomen. Geen reden voor Gehrels voor bescheidenheid. Eigenlijk was dat hele rapport overbodig, suggereerde ze, want de kunstsector is één van de best gecontroleerde sectoren. Waar haalt Eiff het lef vandaag zich ermee te bemoeien?

Vorige week zette Maarten van der Meer, raadslid van collegepartij GroenLinks, de aanval voort. De rekenkamer had zich 'uitermate onbehoorlijk' gedragen en de raad 'geschoffeerd'. Grote woorden, die betrekking hadden op de gevolgde procedure. Met als gewenst bijeffect dat de inhoud van het rapport naar de achtergrond verdween. Van der Meer hekelde het feit dat de rekenkamer het rapport had gepubliceerd aan de vooravond van de subsidieverdeling voor de periode 2009-2012. De gore moed!

D66, één van de weinige partijen die zich drukmaken over de positie van de rekenkamer, dacht er anders over. Raadslid Petra Hoogerwerf achtte het nuttig het rapport snel te bespreken. Alleen de SP en het CDA steunden haar pleidooi zo snel mogelijk te leren van de gemaakte fouten. PvdA en VVD waren met Van der Meer van mening dat de rekenkamer zich niet in zo'n politiek gevoelige discussie mag mengen.

Zolang zulke regenteske reflexen de boventoon voeren, houdt de rekenkamer een moeizame positie. Het is helemaal niet gezegd dat een rapport van de Rekenkamer het finale oordeel moet zijn. En met zijn afrekenbare beleidsindicatoren kan Eiff irritant zijn. Als hij zich op een onderwerp stort, weet je bij voorbaat dat er slecht nieuws uit rolt. Het eerste rapport waarin hij concludeert dat alles tiptop in orde is, moet nog verschijnen.

Maar een gezonde lokale democratie heeft geen moeite met een instituut dat onafhankelijk nagaat of beloften gestand worden gedaan en doelen haalbaar zijn. Doe je voordeel met de aanbevelingen om zaken bij te sturen en schreeuw niet moord en brand als een deel daarvan al geregeld is.

Het verwijt dat Eiff zich mengt in politiek gevoelige zaken, is helemaal absurd. Dat zou betekenen dat het onderzoek naar het risicomanagement bij de ontwikkeling van de Zuidas pas mag verschijnen als alle plannen zijn gerealiseerd, in plaats van eind volgend jaar. Als Eiff aan zulke oproepen gehoor geeft, is hij geen knip voor de neus waard. Blijf dus met je rotpoten van onze rotrekenkamer af!

BAS SOETENHORST 
 
4 oktober 2008