Investeren in de volgende generatie Amsterdammers

Vanmiddag worden in de Amsterdamse gemeenteraad de Algemene Beschouwingen voor de begroting van 2012 gehouden. Hieronder de bijdrage van D66-fractievoorzitter Jan Paternotte.

(gesproken tekst geldt)

Voorzitter,

“Deze lezing gaat niet over de gevolgen van de financiële crisis, omdat er ondanks die crisis in de Amsterdamse regio sprake is van groei. En er kansen zijn voor nog meer groei.”

Met deze openingzin citeer ik burgemeester Eberhard van der Laan uit  zijn lezing van 21 juni onder de titel ‘Een nieuwe Gouden Eeuw’. D66 was en is enthousiast over dat pleidooi. De overheid moet immers een toekomstbeeld bieden, een visie die ons als Amsterdammers perspectief geeft op onze kracht, op onze kansen. En de overheid moet de kaders scheppen voor die visie. “We zitten eerder bij een Gouden Eeuw, dan bij het ravijn. We moet tien goede dingen doen, en tien slechte dingen laten. De uitdaging is die in beeld te brengen”, aldus de burgemeester.

Voorzitter,

Van deze Gouden Eeuw is sinds de burgemeester op 21 juni zijn lezing uitsprak niets meer vernomen. Geen tien dingen die we moeten doen en tien dingen die we moeten laten. Nee in plaats van het optimisme van de burgemeester kregen wij vooral de onheilstijdingen van de wethouder Financiën.

Een maand geleden stuurde hij ons de bestuurlijke hoofdlijnen voor de begroting met in vette letters ‘Onzekere Toekomst’.  Amsterdam moet vanaf 2013 tussen de 80 en 100 miljoen euro extra structureel bezuinigen.  Het document noemt  als verklaring een lijst met rijksbezuinigingen en gevolgen van beperkte economische groei. De boodschap van de wethouder daarbij is: Amsterdam gaat een onzekere toekomst tegemoet en dat komt door het kabinet.
 
Het is, natuurlijk, een waarheid dat Amsterdam vanuit Den Haag wordt geraakt in het hart: met rücksichtsloze en zinloze bezuinigingen op het persoonsgebonden budget. Bezuinigingen waardoor er niet langer zinvol werk is in de sociale werkplaats of kans op een detachering als je een beperking hebt. Met megabezuinigingen op het Openbaar Vervoer. En het is ook een waarheid dat de machtigste partij van Nederland in Amsterdam meebestuurt, maar dat onze ambassadeurs van die partij in Den Haag bij al deze zinloze bezuinigingen geen enkel verschil hebben gemaakt. De blije corpsbal blijft zijn vingers aflikken, zogezegd. Helaas, zou ik er aan toe willen voegen.

Maar, voorzitter,

Dat beantwoordt niet de vraag: wat is er toch met die Gouden Eeuw gebeurd, sinds 21 juni? “Stemmig zwart”, noemde de wethouder Financiën de begroting toen hij deze aanbood aan de gemeenteraad. Somber, Somber, Somber, om een eerdere gerenommeerde wethouder financiën aan te halen.

Voorzitter,

Dat pást Amsterdam niet. Ons blind staren op Den Haag: dat is één van de tien dingen die we moeten láten. Amsterdam moet haar toekomst in eigen hand nemen. D66 wil daarom de Gouden Eeuw wakker kussen. Weer tot leven brengen.  Daarvoor moeten wij allereerst twee dingen doen: het eigen huis op orde brengen, en investeren in plaats van steggelen.

Voorzitter,

Het eigen huis moet op orde. Wijzen naar Den Haag is niet heel ingewikkeld, en het is bovendien terecht. Maar de financiële problemen van Amsterdam zijn ook eigen werk. Deels door oorzaken die in het verleden liggen, zoals de Noord/Zuidlijn en de ICT-crisis met een verse tegenvaller van 19,2 miljoen. Maar onder onze ogen worden onbegrijpelijke fouten nog steeds gemaakt en doet Amsterdam simpele dingen niet goed. Ik geef u een paar voorbeelden:

In de begroting 2011 heeft de gemeente zich 8 miljoen te rijk gerekend aan rentebaten uit reserves. Oftewel: we hebben ons ver-rekend, en moeten nu dus acht miljoen euro extra bezuinigingen in déze begroting vinden. Bij het Ontwikkelingsbedrijf zou bezuinigd worden door van vier verdiepingen terug te gaan naar twee. Dat is niet gelukt, omdat op de twee verdiepingen niet genoeg computers aangesloten konden worden. Bezuiniging niet gerealiseerd: elk jaar 800.000 euro extra kosten.

Welke conclusie verbindt de wethouder Financiën aan de optelsom van Haagse bezuinigingen en Amsterdamse lekkage? Hij stelt voor te breken met regels die eerder zijn afgesproken. Door te pleiten voor het afromen van de stadsdelen, door de uitgangspunten van het fonds voor maatschappelijk vastgoed aan de kant te schuiven, door onbestede middelen niet via de rekening te laten vrijvallen maar zo snel mogelijk alsnog uit te geven.

Voorzitter,

Het eigen huis moet op orde. Want wie niet echt durft te hervormen, zet zich klem tussen het financiële vuur dat van twee kanten komt: uit Den Haag en ‘Friendly Fire’ uit onze eigen gebreken. De burgemeester zei het zo mooi: we hebben slimme jongens en meisjes nodig in Amsterdam, die moeten we aantrekken. Maar de gemeente zelf is een hermetisch afgesloten bunker, waar nauwelijks nog nieuw talent met frisse inzichten binnen kan komen, door een vacaturestop. Wie wel van buiten komt loopt aan tegen, en ik citeer hier het projectplan hervormingen en bezuinigingen, “een organisatie die dermate complex in elkaar zit dat processen niet beheersbaar te krijgen zijn”.

Voorzitter,
 
Wanneer ik het heb over hervormen, dan moet ik bekennen dat D66 ongelofelijk teleurgesteld is in onze liberale vrienden van de VVD. De partij die de taal van hervorming als geen ander beheerst. “Een Slachtpartij onder ambtenaren”. Dat was onlangs de titel van een Telegraaf-artikel waarin VVD-leider Robert Flos vertelde wat hij van plan is met de stadsdeelambtenaren na 2014.  Bij de vorming van het college meldde de VVD op haar website: ‘De coalitiepartijen zullen de komende jaren vooral bezuinigen op het ambtelijke apparaat.’ En de VVD-lijsttrekker zei bij de algemene beschouwingen in 2009: “1% minder ambtenaren levert 8 miljoen euro structureel op. Op die manier moeten wij gaan denken.”

Door die krachtige taal waren wij vol verwachting toen de VVD de portefeuille Personeel & Organisatie binnen had gesleept. Wij hadden verwacht dat Amsterdam in rap tempo hervormd zou worden van een grote, starre ambtelijke organisatie tot een organisatie met een hoogwaardige kern en een flexibele schil. Een organisatie die in staat is de boel op orde te brengen én nieuw talent aan te trekken. Een organisatie die vraagt om prestaties. Onze verwachting werd nog eens versterkt door wat wij al in 2010 in de begroting lazen over Personeel & Organisatie. De aankondiging: “Het college werkt op dit moment aan een gemeentebreed strategisch personeelsbeleid.”

Voorzitter,

het nieuwe college gaat richting de helft van haar termijn, en wat lezen wij in de begroting? “Het college wil een samenhangend personeelsbeleid ontwikkelen. Dat willen wij voorjaar 2012 met de raad bespreken.” Om wethouder Andree van Es aan te halen: “Het kan wel wat strakker in Amsterdam”. Voorzitter, dat understatement was misschien wel bedoeld voor de wethouder Personeel & Organisatie.

Voorzitter,

Om de Gouden Eeuw binnen te stappen moet ons huis op orde. Dat moet en dat kan ook. Dat kan  alleen niet wanneer in crisistijd het college 2 jaar wil wachten met een samenhangend personeelsbeleid. Daarom neemt D66 het initiatief. Wij dienen vandaag een eerste voorstel in voor een moderne gemeente. Een organisatie met een hoogwaardige kern en een flexibele schil die simpele dingen goed kan doen. Een moderne organisatie die gericht is op doorstroom van mensen en niet werkt volgens het principe van Last In, First Out, maar volgens het principe ‘de juiste mens op het juiste moment op de juiste plaats'. Zodat geld naar de stad gaat in plaats van te blijven hangen op het stadhuis. Volgens D66 is hiervoor een ambitieus project nodig dat haar naam wat ons betreft ontleent aan het postcodegebied waar het epicentrum van het probleem zich bevindt: project 1011.

Voorzitter,

Terwijl wij het eigen huis op orde brengen, moet de gemeente gaan investeren in de stad. Ook dat gebeurt nog altijd niet. Geld op de plank of in een ouwe sok doet niets voor een economie.

Al anderhalf jaar ligt het geld van het Amsterdams investeringsfonds op die plank. Dat komt omdat het Fonds vooralsnog niet is gericht op investeren, maar op een strijd tussen het college enerzijds en de fracties van VVD, PvdA en GroenLinks aan de andere kant. Om het continue gesteggel te doorbreken, vroeg wethouder Van Poelgeest vorige week aan de collegefracties om ‘hun gezond verstand te gebruiken’. Ondertussen staan over drie weken pas de eerste voorstellen op de agenda van deze raad. En die voorstellen komen niet uit de pijler economie & innovatie.

Steggelen in plaats van investeren is geen stap op weg naar een Gouden Eeuw. Aan de rommelige aanpak van het AIF moet, zo snel als mogelijk, een einde komen. Anderhalf jaar strijd over criteria, dat is iets wat we moeten láten.

Voorzitter,

Ik zei het al, voor D66 is er maar één keus en snel ook: Amsterdam moet investeren. Het college heeft de doelen wat ons betreft wel goed in het oog: economie en duurzaamheid. Daarbij ontbreekt alleen wat ons betreft de meest renderende sector van de hele stad: het onderwijs. Er is geen hoger maatschappelijk rendement dan het rendement van goed onderwijs. Daarom stellen wij vandaag voor om de 20% bestemd voor maatschappelijk rendement uit de Pijler Economie & Innovatie van het AIF volledig te bestemmen voor onderwijsdoelen. Dat levert 8 miljoen euro op voor onderwijsprojecten. En voor de duidelijkheid: wat ons betreft hoeft de wethouder onderwijs die projecten niet allemaal in een Poelgeestiaans mandje van projecten te stoppen om aan de ondergrens van 2,5 miljoen te komen. Wij begrijpen de moeilijkheden die u heeft met de collegefracties, maar weet dat wij uw verbazing delen en dat we met u meedenken.

Daarmee zijn we er nog niet: na het onderwijs moeten mensen arbeidsmarktproof zijn.  D66 heeft het afgelopen jaar daar een serie voorstellen voor gedaan: een innige samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid op een fysieke plek bij elkaar, zodat iedereen van elkaar kan leren. Jongeren voorbereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst door ze in te zetten op GreenJobs, de banenmotor van de duurzame economie. Vorige week werd bekend dat alvast één voorstel van D66 is overgenomen: in de Economic Development Board heeft een specialist arbeidsmarkt plaatsgenomen. Daar complimenteren we u graag mee.

Voorzitter,

Vanochtend heeft wethouder Gehrels bekend gemaakt dat de geplande bezuiniging op het cultuurbudget blijft staan, en dat de kunstinstellingen 8 miljoen per jaar gaan verliezen. Feit is dat vooral het rijk met een bezuiniging van 70 miljoen euro de motorzaag zet in de Amsterdamse theaters en podia. De stad dreigt het Tropeninstituut, een museum en kenniscentrum van wereldklasse, kwijt te raken. Door het verzwaren van de belastingen op kunst verliezen de Amsterdamse podia een vijfde deel van hun omzet. Daar hoeft niet nog eens een schep bovenop. Het is heel reëel dat ook Kunst & Cultuur een steentje bijdragen aan bezuinigingen. Maar nu kiezen VVD, CDA en PVV landelijk voor een megabezuiniging die zij presenteren als een afrekening met ‘linkse hobbies’ en uitvoeren met het geweld van een sloopkogel. En lokaal doen PvdA, GroenLinks en VVD daar nog een schepje bovenop.

Gerard Marlet heeft voor het college uitgerekend dat de kunsten 500 miljoen euro, een half miljard, bijdragen aan de welvaart in onze stad. En in een presentatie voor het college vertelde CPB-directeur Coen Teulings dat cultuur de reden is dat Amsterdam de hoogste grondwaarde van Nederland bezit. Het minste wat de stad kan doen in zo’n situatie is staan voor haar positie als culturele hoofdstad, en niet zelf extra bezuinigen!

Het Kunstenplan start in 2013, en bij die begroting gaan dus ook de bezuinigingen in. Desondanks dienen wij vandaag een motie in die het college met een bestedingsvoorstel op pad stuurt om een bezuiniging vanaf 2013 overbodig te maken. Ook dat is investeren in een stad die haar Gouden Eeuw terug wil.
 
Voorzitter,

Een crisistijd vraagt om harde keuzes. En de keuze van D66 was niet geweest om op alles te korten, behalve op Topsport. Wij doen bij deze begroting een voorstel om daar wat aan te veranderen. Namelijk door te stoppen met het sluiksubsidiëren van de Amsterdam ArenA.
Amsterdam levert namelijk de enorme politie-inzet bij voetbalwedstrijden en evenementen. Amsterdam financiert het nieuwe supportershome onder de ArenA en offert hiervoor zelfs een eigen parkeergarage op. De stad betaalt bij elke wedstrijd gemiddeld 5.000 euro schade die in de gemeentelijke garages wordt aangericht. Amsterdam betaalt altijd de kosten voor verkeersmanagement en verkeersregelaars bij evenementen. Bij gewone evenementen draagt de organisatie voor het grootste deel de lasten, maar nee de ArenA hoeft dat niet. En tenslotte trakteren wij aandeelhouders van de ArenA ook nog eens op een fikse korting op parkeren in de garages van de gemeente.

Wij dienen daarom een voorstel in om de evenementenvergunning open te breken, en in deze bezuinigingstijd de ArenA een eerlijke bijdrage te vragen.

Voorzitter,

We moeten tien dingen doen en tien dingen laten. Dat zei de burgemeester bij het lanceren van zijn visie. Van iemand met de daadkracht van de burgemeester hadden wij verwacht dat hij er niet 9 maanden overheen zou laten gaan om vervolgens nog niet zijn twintig punten te presenteren. Dat is niet wat wij gewend zijn.

Wij dienen dan ook een motie in die de burgemeester vraagt om de tien Goede Dingen die we moeten doen en de tien Slechte Dingen die we moeten laten snel in kaart te brengen, zodat hij zijn kaders schetst voor een nieuwe Gouden Eeuw. Daarbij kan hij meenemen wat Amsterdam daarvoor naar de mening van de D66-fractie zou moeten doen en laten.

Voorzitter,

We moeten kiezen voor de stad. Investeren in de volgende generatie Amsterdammers. Kiezen voor een Derde Gouden Eeuw in plaats van somberen over de onzekere toekomst. De toekomst in eigen hand nemen en ons niet blindstaren op Den Haag.

Deel via: