Opinie: vertrouw op de kracht van de kunstensector

vrijdag 19 juni 2009

'Anno 2009 is duidelijk geworden hoe ver wethouder Gehrels bereid is te gaan om de Amsterdamse kunstsector dienstbaarder te maken aan de politiek. Kunst instellingen kunnen straks slechts op subsidie rekenen wanneer zij "dienstbaar zijn aan langs democratische weg vastgestelde maatschappelijke doelen." Het staat er echt!', aldus D66-raadslid Petra Hoogerwerf. Zij roept PvdA-wethouder Gehrels op meer te vertrouwen op de kracht van de kunstensector en de macht van de politiek over de kunstsector beperkt te houden. Lees hier haar opinieartikel, dat gisteren in verkorte vorm in Het Parool verscheen.

‘De inhoudelijke invloed die de politiek kan uitoefenen is veel te klein’ , zegt wethouder Carolien Gehrels (PvdA) in de Boekmanlezing over het kunstbeleid. Kunst moet zich ‘zinvol verhouden’ tot de stad, en een ‘bijdrage leveren’ aan de stad. Wie de hoofdlijnennota van het Amsterdamse College uit maart 2007 goed heeft gelezen, zal niet verbaasd zijn over deze nieuwste uitspraken van Gehrels. Toen al bleek dat de wethouder kunst vooral ziet als een middel om politieke doelen te bereiken. D66 vreesde dat kunstinstellingen zich verkrampt als welzijnsinstelling moesten gaan gedragen om nog in aanmerking te komen voor subsidie, en stemde in 2007 als enige partij tegen de hoofdlijnennota. Wij vonden en vinden dat de kunstsector vooral de ruimte moet krijgen om kunst te maken.

Kunst: dienstbaar aan maatschappelijke doelen?
Anno 2009 is duidelijk geworden hoe ver wethouder Gehrels bereid is te gaan om de Amsterdamse kunstsector dienstbaarder te maken aan de politiek. Kunstinstellingen kunnen straks slechts op subsidie rekenen wanneer zij ‘dienstbaar zijn aan langs democratische weg vastgestelde maatschappelijke doelen’. Het staat er echt! Bovendien wil het College dat er “kunstschouwen” worden geparachuteerd die namens het gemeentebestuur toetsen of kunstinstellingen de gestelde maatschappelijke doelstellingen voldoende in hun plannen en presteren hebben verwerkt.

Kunstraad
Gehrels lijkt af te willen van de eigenzinnige Amsterdamse Kunstraad, het onafhankelijk orgaan dat adviseert over kunstsubsidies. Tot op heden zijn de adviezen van de Kunstraad gebaseerd op de kwaliteit van de plannen van kunstinstellingen, door deskundigen beoordeeld in het licht van de in het verleden geleverde prestatie. Gaandeweg wordt daarbij ook aan de kwaliteit van de bedrijfsvoering meer gewicht toegekend. De Kunstraad weigerde zich in het keurslijf van Gehrels’ politieke criteria te laten plaatsen. Dat is uitgemond in een polemiek die in de kranten wordt uitgespeld.

Kritische vragen uit kunstensector relevant
D66 vindt dat de adviezen van Amsterdamse Kunstraad grondig geëvalueerd moeten worden, inclusief de bezwaarprocedure. Deze onafhankelijke evaluatie heeft nog niet plaatsgevonden. De kritische vragen uit de kunstensector zijn relevant en de antwoorden moeten gaan komen. Maar dat betekent niet meteen dat het orgaan zelf ter discussie moet komen te staan.

Verdeling kunstgelden: heldere systematiek
De manier waarop kunstsubsidies verdeeld worden (de Kunstenplansystematiek) is aan herziening toe. D66 pleit voor een systematiek die helder is. Topinstellingen zoals het Stedelijk Museum of Toneelgroep Amsterdam moeten op vaste basis subsidie ontvangen en niet iedere vier jaar weer in onzekerheid zitten. Hun kwaliteit moet periodiek dor (internationale) deskundigen worden beoordeeld. Op landelijk niveau zijn hier al stappen voor gezet.

Steun pioneers in de kunst
Jong talent moet een kans krijgen om ongestoord zijn vorm te kunnen vinden, zonder zich vooral bezig te houden met het voldoen aan de (politieke) criteria van wethouder Gehrels. Zij kunnen dan beoordeeld worden door het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Alleen voor het middensegment zou de (vernieuwde) Amsterdamse Kunstraad iedere vier jaar een oordeel moeten vellen op basis van artistieke kwaliteit, professionaliteit, de plannen en cultureel ondernemerschap.

Vertrouw op de kracht van de kunstensector!
Kunst moet niet dienstbaar te zijn aan de politiek. De kunstsector heeft helemaal geen sturing vanuit de politiek nodig om in de maatschappij gehoord of gezien te worden. Creativiteit en maatschappelijk engagement ontstaan niet door het wijzende vingertje van de overheid of door een kunstbeleid waarbij een kunstinstelling ook nog de integratieproblematiek moet oplossen. Creativiteit krijg je als je vertrouwt op de kracht van de kunstensector.

Petra Hoogerwerf is raadslid voor D66 in Amsterdam