3 februari D-Cafe over Stadsgezinnen

donderdag 27 januari 2011

Op 3 februari organiseert D66 Amsterdam een D-Café over Stadsgezinnen in café P96. Stadsgezinnen is een belangrijk thema voor D66. Dit zijn gezinnen met kinderen die bewust kiezen om in de stad te blijven, maar tegen verschillende problemen aanlopen, bijvoorbeeld op de woningmarkt. D66-gemeenteraadslid Sebastiaan Capel is druk bezig hier een voorstel over te schrijven voor de gemeenteraad om de problemen van deze groep onder de aandacht te brengen en op te lossen. In een eerder Stadsgesprek sprak hij erover met Lia Karsten (UvA). Na publicaties in Parool en Volkskrant over het “eengezinsappartement”, ontworpen door Heren 5 Architecten, volgde een gesprek met Bas Liesker. De grote keukentafel in het kantoor van Heren 5, boven de IJkantine in Noord, was een mooie plek voor dit Stadsgesprek.

“De essentie van stadsleven is elkaar ontmoeten, maar ook vermijden”

Eengezinsappartement

De reden voor de publicaties zijn de ideeen van Heren 5 over het “eengezinsappartement”, of in archtiectenjargon het “ega”. Bas Liesker vertelt dat in de architectenwereld de “egw”, eengezinswoning, een bekend fenomeen is en zij met het “ega” een stedelijke tegenhanger wilde creeren. Die moet uiteindelijk net zo gemeengoed worden als de “egw”, want er is veel animo van gezinnen om te wonen in de stad. Maar wat zijn de kenmerken van zo’n appartement voor gezinnen? Bas Liesker: “Het moeilijke is om als architect los te komen uit de kaders. Wij zijn ‘gedrild’ in stramien-maten voor apprtementen. Dat loskomen is uiteindelijk gelukt dankzij Sophia Loren.”

Bas trekt zijn laptop tevoorschijn om een fragment uit “Una giornata particolare” te laten zien. Hierin zien we Sophia Loren haar gezin wakker maken in een lange wandeling door het appartement. Bas licht de scene toe: “Als je oplet, zie je helemaal geen gang en dat ze via de ene kamer naar de andere loopt. Dat beeld hebben we gebruikt.” Het resultaat is een appartement met een grote hal die meer ruimte biedt dan het traditionele halletje in Amsterdamse huizen. Hier kan een kind de racebaan uitleggen, ontmoeten gezinsleden elkaar en kan er van alles gebeuren. Bas en zijn team hebben hun buitenlandse stagiairs om inspiratie gevraagd; Liesker vertelt over hun Italiaanse stagiair die vertelde over de kerstboom die in de hal stond en daarmee echt het centrum was van hun huis. En de ruimte in het appartement moet flexibel in te delen zijn. Een kind erbij? Dan bouwen we een muurtje, maken we de woonkamer wat kleiner en er is een kinderkamer bij! Het belangrijkste is volgens Bas Liesker niet zozeer de grootte, maar de indeling, in architectentaal: de plattegrond. “Daar is de winst te halen, als een groter appartement alleen maar betekent een grotere woonkamer, dan heeft een gezin daar niks aan.”

Hij ziet in de plattegrond van ‘zijn’ eengezinsappartment het stadsleven terug; “hoe je door zo’n appartement kan banjeren, dat is precies zoals je door de stad kan slenteren.”. In een eerder Stadsgesprek zei Lia Karsten hierover: “Je moet meerdere kamers hebben, zodat gezinsleden zich ook kunnen afsluiten. Met kinderen wil je af en toe een deur dicht kunnen doen!”.

Stadsgezinnen

De grootste groei van gezinnen in de stad vindt plaats binnen de Ring, dus waar appartementenbouw het meeste voorkomt. De ideeen van Heren 5 zouden hier dus uitkomst kunnen bieden, maar ook op een ontwikkelingslocatie als het Zeeburgereiland zien ze mogelijkheden.

Voorop staat dat er behoefte is aan geschikte woningen voor gezinnen. “73 % van de gezinnen in Amsterdam met een verhuiswens wil liever blijven.”, vertelt Bas Liesker. “Je ziet drie groepen: vluchtelingen, twijfelaars en believers. Die laatste groep is bereid de hindernissen van het stadsleven te nemen. In hun behoefte moet je voorzien.” Bas noemt drie plekken waar ‘het werkt’: Het Funen bij der Czaar Peterstraat, het WG-terrein in Oud-West en het GWL-terrein (Westerpark). “Het zijn eigenlijk een soort enclaves, de auto is er een beetje weggemoffeld en er is veel groen. Het is ook makkelijk naar buiten te gaan, ook als je op een verdieping woont.”

Meer dan een verzameling huizen

In bredere zin is Bas Liesker gefascineerd door de vraag hoe je van stukken stad weer buurtjes kan maken. “Het blijft de stad, dus het gaat niet om strenge sociale controle, maar meer hoe mensen wonen en hoe mensen huin buurt een identiteit geven.” Deze nieuwsgierigheid deed Bas ook deelnemen aan het project Logerenstein: logeren in Amsterdam Zuidoost. “Aan de wijken met woonerven, de ‘bloemkoolwijken’, zie je hoe het niet moet. Daar zijn de stedenbouwers echt op hun bek gegaan. Misschien zou er een leerstoel moeten komen over de ruimte tussen woningen en hoe die zorgen voor het ‘maken’ van een buurt.”, zo vertelt Bas. Hij haalt Gerard Anderiessen, directeur van Stadgenoot, aan: “De vraag is wat is een buurt meer dan een verzameling huizen? En wat is dat dan, waar ligt dat?”. En voor Bas is het van belang dat een buurtje ook kan veranderen, bijvoorbeeld doordat het eerst ideaal was voor gezinnen, maar dat in een latere fase er juist ouderen zich enorm thuisvoelen. “Het gaat erom dat een buurt meer is dan los zand, zoals de Westelijke Tuinsteden en Buitenveldert. Je gooit een steen in de vijver, maar je ziet geen kringen.” Als tegenhanger hiervan noemt Liesker Tuindorp Nieuwendam in Noord. “Dat is een echte buurt, met een eigen identiteit, dat herken je meteen. Het is nu ook een mooie melange van oude Noorderlingen en de nieuwe ‘yuppen’.”

Tenslotte

Ook dit Stadsgesprek heeft me veel informatie gegeven voor mijn werk als raadslid, vooral natuurlijk over het thema “Stadsgezinnen”. Op 3 februari 2011 organiseer ik over dit onderwerp een politiek cafe met Bas Liesker, Lia Karsten en wethouder Maarten van Poelgeest in cafe P96, Prinsengracht 96. Bas doet me uitgeleide met een prachtig boek met als thema en titel “Thuis”. Hierin vertellen de bewoners van huizen die door Heren 5 zijn ontworpen over hun beleving van het huis. En over wat er waar is geworden van de ideeen van de architecten.

Meer informatie over het D-Café van 3 februari over stadsgezinnen:

www.d66amsterdam.nl/agenda

Meer informatie over Bas Liesker en zijn bedrijf Heren 5 Architecten vind je op:

www.heren5.nl