Voorjaarsnota 2008: het doel heiligt de middelen?

maandag 30 juni 2008

Eind mei presenteerde het College de Voorjaarsnota 2008. Elk jaar wordt er een voorjaarsnota geschreven als voorloper op de begroting. Deze voorjaarsnota geeft een tussentijds overzicht van het lopende begrotingsjaar. In het algemeen dient de voorjaarsnota als een uitgangspunt voor de begroting van het daaropvolgende jaar. Lees hier in de inbreng van D66-fractievoorzitter Ivar Manuel in het debat over de Voorjaarnota 2008.

Financiële tegenvallers

Voorzitter,

De voorjaarsnota is beknopt en overzichtelijk, zakelijk zou je kunnen zeggen. Financieel zit het de gemeente niet mee. We kennen allemaal de grote en minder grote, maar toch nog forse, tegenvallers. De vraag is hoe je dergelijke tegenvallers financiert.

Je kunt ze uitsmeren over vele jaren, maar daarmee belast je toekomstige generaties bestuurders en Amsterdammers. En het zijn onze tegenvallers, hier en nu. Daarom vindt D66 dat we het ook nu zoveel mogelijk moeten financieren en daarvoor onze reserves en extra’s dienen aan te spreken. Het college doet dat in zekere zin door de reserve van de Meerwaarde Afkoopsommen te laten vrijvallen en daarmee een deel van de overschrijdingen van de NZ-lijn te financieren. De manier waarop dat is gebeurt, het passeren van de Raad, is onjuist, daar heeft de rekeningcommissie al één en ander over gezegd, maar het principe heeft wel onze steun.

We zijn hier en nu verantwoordelijk voor onze financiële tegenvallers en we zullen ons verlies moeten nemen en de spaarpot moeten omkeren. En of dat nu het superdividend van Schiphol is of dat het de aandelen van Nuon zijn, of nog weer iets anders, dat laten we graag aan de wethouder over. We willen deze discussie graag verder voeren met het college en dienen daarvoor zo meteen een motie in.

De rode loper & het 1012-gebied

Voorzitter,

Ondanks de financiële krapte kiest het college ervoor om haar programakkoord geheel uit te voeren. Laat ons dat nou niet verbazen, en het blijkt ook nog eens net te kunnen. We lezen een keurige opsomming in de Voorjaarsnota, maar missen hier en daar ook nog wel wat.

Het project 1012 bijvoorbeeld wordt nergens expliciet genoemd. Het staat wel onder de collegebesluiten bij het kopje ‘Eerdere besluitvorming’ en ik begrijp dat van de daar vermelde 1,4 miljoen er ongeveer 5 ton naar het project 1012 gaat. Maar de rode loper (openbare ruimte Rokin), passend bij Amsterdam Topstad, functiedifferentiatie (een gedifferentieerder aanbod aan winkels, horeca en hotels in het Wallengebied realiseren) en een duurzame fraai vormgegeven openbare ruimte, dat kost natuurlijk wel wat meer. Het kan zijn dat we het terug gaan zien in het verdelingsvoorstel voor de ISV-middelen (stadsvernieuwingsgelden), maar over wat voor een bedrag spreken we dan?

Om het project 1012 Topstad-waardig en succesvol uit te gaan voeren is een sterke organisatie en een afdoende budget noodzakelijk. D66 kan zich voorstellen dat daarvoor, analoog aan de indertijd succesvolle NV Zeedijk, een NV 1012 wordt opgericht. We horen graag van de wethouder hoe hij daar tegenaan kijkt.

Voorzitter,

De behandeling van de Voorjaarsnota is ook het moment waarop de verschillende fracties kunnen proberen om het college suggesties mee te geven voor het opstellen van de begroting voor 2009. De Voorjaarsnota laat nog ruimte voor maar liefst 8 miljoen structureel en 17 miljoen incidenteel; ik weet ook wel dat het college dat onderling al meer dan eens verdeeld heeft, maar laat ik maar eens uit gaan van het idee dat er nog vrije ruimte is.

Wat D66 betreft zou dit college dan sterker moeten gaan inzetten op een viertal punten:

1. De nieuwe economie
De kenniseconomie dateert al weer van jaren geleden, kennis en creativiteit staan nu aan de basis van het Topstad programma. Dat is goed, maar we moeten nu al weer verder denken over hoe we onze positie kunnen versterken en optimaliseren. D66 komt dan uit bij de netwerkeconomie. Ontmoeten en verbinden. Ik wil daar nu verder niet al te veel over zeggen, maar kom daar bij de algemene beschouwingen graag nog uitgebreid op terug.

2. Verbetering van de dienstverlening
Daar wordt natuurlijk al veel aan gedaan. Eén nummer, één loket, digitale dienstverlening. Dat is allemaal structuur maar nu nog de praktijk. Ik moest toevallig deze week bij mijn stadsdeel zijn. Eén van de betere stadsdelen waar het de dienstverlening betreft heb ik mij laten vertellen. Verlenging van mijn rijbewijs. Een aanvraag indienen kost minder dan 5 minuten. Ik kwam daar tussen de middag, maar werd door de receptioniste meteen weer de deur gewezen. We hebben avondopening. Van 13.00 tot 19.00 bleek dat te zijn. Je zal toch om 19.00 thuiskomen van je werk?!

Ik was iets over vijven weer terug. Het was niet echt druk. Zes loketten waarvan twee bemand. De afhandeling bij het ene loket duurde de volle veertig minuten die ik moest wachten op de humeurige dame achter het andere loket. Stel je dat eens voor in een supermarkt, dat ze maar één kassa effectief open hebben en dat je veertig minuten moet wachten om te betalen. Dat is ondenkbaar. Of zoals de meneer die na mij was het zei; het is ongelofelijk maar de overheid slaagt er toch telkens weer in om alle vooroordelen te bevestigen. Voorzitter, aan de klantvriendelijkheid van de dienstverlening valt nog een heleboel te verbeteren.

3. Sterker inzetten op kunst en cultuur
D66 gelooft in Amsterdam en vindt dat Amsterdam meer dan nu het geval is moet investeren in cultuur. Ook de Kunstraad maakt zich zorgen in haar advies over het Kunstenplan. Er is te weinig geld voor alle ambities. Wij snappen als D66 dat er keuzes gemaakt moeten worden maar we zijn teleurgesteld dat in de voorjaarsnota niet gekozen is om meer geld aan deze sector te besteden. U weet dat investeringen in kunst en cultuur een meerwaarde hebben en een positieve invloed op de economie, toerisme, de sfeer in de stad, het aantrekken van grote bedrijven. In een netwerkeconomie vervullen kunstinstellingen een cruciale rol voor ontmoeting en verbinding tussen bewoners, bezoekers en bedrijven. Daarom dienen wij een motie in, als steuntje in de rug voor dit college om aan te geven dat wij u oproepen meer geld te besteden bij de begroting aan deze sector.

4. Investeren in milieu en groen
Voorzitter dit college is voortvarend aan de slag gegaan met het milieu, een schone bodem, schoon water en met als topprioriteit schone lucht. Op milieugebied is het college zelfs zo fanatiek aan de slag gegaan dat het de realiteit, of zeg maar de feitelijke onderbouwing, soms uit het oog dreigt te verliezen. Over dat laatste komen we straks nog te spreken.

Ook op het gebied van het groen laat het college zich niet onbetuigd, de Westrandscheg omgedoopt tot de Tuinen van West ontwikkelen zich weliswaar niet zo snel als D66 had gehoopt, maar in het najaar gaat de wethouder de commissie daar zelf de voortgang laten zien. En ook kleinschaliger groen zoals de postzegelparkjes krijgen aanstaande vrijdag hun kick-off. Dus wat blijft er te wensen over?

Nou, over groen valt ook nog wel één en ander te leren en groen moet ergens ontkiemen. Daarom zijn wij er nogal verbaast over dat de kassen van de Hortus in de Overtuin niet zijn opgenomen in de Voorjaarsnota. We dienen daarvoor een motie in, bedoeld als steuntje dan wel duwtje in de rug van de wethouder om bij de begroting hier toch het benodigde geld voor te vinden.

Het doel heiligt de middelen?
En tenslotte, Voorzitter, lest maar niet zo best; we hebben ook te maken met een college dat als motto lijkt te hebben; het doel heiligt alle middelen. Als burger wordt ik gecontroleerd achter m’n voordeur, op straat aangehouden om uit te leggen waarom ik niet op school of werk ben, via mijn kenteken worden mijn gangen nagegaan, bij het uitgaan wordt ik gecontroleerd op drugs, bij het naar huis gaan op wapenbezit en als het dan eindelijk vakantie is moet ik op schiphol aantonen dat het ook echt vakantie is voor alle leden van mijn gezin. 

En natuurlijk is het enigszins overdreven, maar. Voorzitter, we zijn op weg naar een samenleving die mij niet bevalt, een samenleving waar elk individu zich altijd en overal de bemoeizucht van de overheid moet laten welgevallen. Waar collectieve normen en waarden en collectieve schijnveiligheid geen ruimte meer laten voor individuele vrijheid en privacy. En dat zou ons allemaal veel meer zorgen moeten baren dan het nu kennelijk doet.

Het feit dat ik er nu over begin komt mij van de kant van het college straks vast wel weer te staan op een typering als ultra-liberaal. Maar is dat typerend voor mij, of voor de arrogantie van dit college?.