Weg externe inhuur, weg begrotingstekort?

vrijdag 3 september 2010

Parool, dinsdag 31/08/10

De gemeente Amsterdam heeft in 2009 maar liefst 93 miljoen uitgegeven aan de inhuur van externe krachten. In deze tijd ligt het voor de hand om de inhuur te verminderen. Het stadsbestuur is er in het eerste kwartaal echter niet in geslaagd om de door haar geformuleerde doelstelling van minder inhuur te realiseren. Volgens wethouder van der Burg (VVD) is de oorzaak dat er onvoldoende gecontroleerd is of de doelstelling zou worden gehaald en “daarom krijg ik vanaf nu maandelijks een overzicht”. En daarmee is de klus voor Van der Burg geklaard. Of niet?

Het beteugelen van de inhuur is niet zo makkelijk. Is dat te wijten aan gebrek aan inzicht bij leidinggevenden die niet door hebben dat het tarief van een externe doorgaans hoger ligt? Integendeel, de leidinggevende is zich maar al te bewust van de kostenverschillen. Daar waar de kosten van een externe wegvallen op het moment dat er geen werk meer voor hem is, blijven de kosten van een vaste medewerker veelal doorlopen. Juist in tijden met onzekere perspectieven is het voor een leidinggevende veiliger om tijdelijk, extern personeel aan te nemen dan vast personeel.

De roep om vermindering van externe inhuur blijft echter bestaan. Omdat het de makkelijkste oplossing is. Het alternatief, snijden in je vaste personeel, is lastiger en duurder. Dit leidt tot wat in de wandelgangen ook wel spookambtenaren wordt genoemd: ambtenaren die nauwelijks inzetbaar zijn maar in dienst worden gehouden omdat dat eenvoudiger en goedkoper is dan ze te ontslaan. Zouden daar ook overzichten van zijn? De discussie wordt nog eens gevoed door het vermoeden van extreme hoge salarissen. Voor externen die via uitzend- en detacheringbureaus worden ingehuurd is het tarief echter niet gelijk aan het salaris. De uitlenende organisatie heeft namelijk zelf ook mensen in dienst die betaald moeten worden. Niet iedere externe is dus een grootverdiener en het stopzetten van zijn contract raakt niet alleen de werkgelegenheid van hemzelf maar ook van zijn collega’s.

Door te veel externen,wordt onvoldoende kennis binnen de eigen organisatie opgebouwd is een vaak gebruikt argument. Juist dit argument pleit voor een geleidelijke en op maat gesneden afbouw van externen, waarin ruimte is voor kennisoverdracht. Maar vooralsnog overheersen de makkelijke oplossingen. Zo staat te lezen in het personeelsblad van de gemeente dat de benodigde krimp wordt behaald door natuurlijke uitstroom en vrijgekomen functies worden met eigen mensen opgevuld. Kortom: de gemeente wordt een moeilijk te nemen bolwerk, ben je eenmaal binnen dan blijf je binnen. Voor de kwaliteit van een organisatie is regelmatige instroom van mensen met kennis en ervaring van buitenaf echter zeer gewenst. En belangrijker nog: de gemeente neemt hiermee geen verantwoordelijkheid voor het creëren van werkgelegenheid voor met name jonge mensen.

Dit hoeft niet met allerhande nieuw beleid gepaard te gaan. Laten we vooral blijven doen wat we al doen, regelmatig via het uitzendbureau mensen inhuren die deze werkervaring op hun CV kunnen vermelden. Ik ben het dan ook niet eens met SP raadslid Van der Pligt: "bij de Dienst Werk en Inkomen zijn tot april voor 2,1 miljoen euro uitzendkrachten aan het werk gezet. Hadden ze dan niet beter wat uitkeringsgerechtigden aan een baan kunnen helpen binnen de dienst?".

Een focus op een drastische vermindering van inhuur heeft alleen zin als gelijktijdig een vermindering van taken in combinatie met efficiënter werken wordt nagestreefd. De primaire reactie is echter de roep om meer informatie. Informatie over geld lijkt net zo belangrijk geworden als het geld zelf. Illustrerend hiervoor is de reactie bij de overschrijding van 89 miljoen euro van het landelijke UWV budget vorige maand: het managementinformatiesysteem was niet voldoende op orde om informatie te kunnen verschaffen over de oorzaken van de overschrijding. Daar moest dus nog eerst in geïnvesteerd worden.
Ook de gemeente gaat investeren in ICT, maar liefst 100 miljoen euro. Vanaf 2014 worden de investeringen terugverdiend. Met een investering van deze omvang, wek je torenhoge verwachtingen : volledig geautomatiseerde en gestroomlijnde processen en de door Van der Burg gevraagde overzichten zijn met een druk op de knop onmiddellijk te verkrijgen. Dat is pas efficiënt werken! En wat doen we met al dat personeel? Of zal het zo’n vaart niet lopen?

Carlien Roodink